Milletvekili Karaca’dan 19 Mayıs raporu
CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca, 19 Mayıs’a giderken Türkiye’de gençlerin karşı karşıya kaldığı işsizlik, yoksulluk, borçluluk, eğitimden kopuş ve gelecek kaygısını hazırladığı gençlik politika notuyla ortaya koydu. DİSK-AR, Habitat Derneği, UNDP, OECD, TEPAV, TOG-KONDA ve Öğrenci Sendikası verilerinin birlikte değerlendirildiği raporda, gençlik sorununun artık yalnızca işsizlik başlığıyla açıklanamayacak kadar derinleştiği vurgulandı.
Biçer Karaca’nın hazırladığı politika notunda, Türkiye’de gençlerin yalnızca iş arayıp bulamamakla değil; işgücü piyasasına hiç girememek, iş bulsa da güvenceli ve tam zamanlı istihdama erişememek, gelirinin giderlerini karşılayamamak, ailesinden ekonomik olarak bağımsızlaşamamak, borçlanmak, diplomasının karşılığını alamamak ve gelecek planı yapamamak gibi iç içe geçmiş sorunlarla karşı karşıya olduğu belirtildi. Notta, gençlik meselesinin eğitim politikası, sosyal politika, toplumsal cinsiyet eşitliği, barınma, ücret politikası, kültürel yaşama erişim, sosyal güvence ve demokratik özgürlüklerle birlikte ele alınması gerektiği ifade edildi.
DİSK-AR’ın 2025 yıllık işsizlik ve istihdam raporuna göre Türkiye’de dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,3 iken geniş tanımlı işsizlik oranının yüzde 29,7’ye çıktığı hatırlatılan raporda, 15-24 yaş grubunda dar tanımlı genç işsizliğinin yüzde 15,3, geniş tanımlı genç işsizliğinin ise yüzde 38,3 olduğu kaydedildi.
“GENÇ KADINLARDA GENİŞ TANIMLI İŞSİZLİK YÜZDE 49,1”
Notta, genç kadınların işgücü piyasasında daha ağır bir dışlanmayla karşı karşıya kaldığı vurgulandı. DİSK-AR verilerine göre 15-24 yaş arası genç kadınlarda dar tanımlı işsizliğin yüzde 22,1, geniş tanımlı işsizliğin yüzde 49,1 olduğu; genç erkeklerde ise dar tanımlı işsizliğin yüzde 15,2, geniş tanımlı işsizliğin yüzde 31,6 olarak hesaplandığı belirtildi.
“Genç kadınların yaşadığı sorun yalnızca iş bulamama değildir. Genç kadınlar eğitimden, istihdamdan, kamusal hayattan ve ekonomik bağımsızlıktan eş zamanlı biçimde uzaklaşmaktadır. Ev içinde harcadıkları emek istatistiklerde çoğu zaman görünmemekte; bakım yükü, aile içi sorumluluk ve toplumsal cinsiyet rolleri genç kadınların hayatını daraltmaktadır” değerlendirmesine yer verildi.
“EĞİTİMDE VE İSTİHDAMDA OLMAYAN GENÇLER SİSTEM DIŞINA İTİLİYOR”
UNDP’nin 2025 tarihli genç kadınlara ilişkin Beyaz Kitabı’na da yer verilen raporda, 2024 yılında Türkiye’de 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 22,9’unun ne eğitimde ne istihdamda olduğu belirtildi. Bu oranın erkeklerde yüzde 16,2, kadınlarda yüzde 30,1 olduğu; 18-29 yaş aralığında ise gençlerin yüzde 30’unun, erkeklerin yüzde 17’sinin ve kadınların yüzde 43’ünün NEET statüsünde olduğu aktarıldı.
OECD’nin 2025 Türkiye notuna göre ise Türkiye’de 2023 yılında gençlerin yüzde 28,4’ünün ne eğitimde ne istihdamda ne de yetiştirmede olduğu, OECD ortalamasının yüzde 12,6’da kaldığı ifade edildi. Raporda bu farkın, Türkiye’de gençlerin sistem dışına itilmesinin uluslararası ölçekte de ağır bir sorun alanı olduğunu gösterdiği belirtildi.