Denizli OSB’den “Hürmüz’deki gelişmeleri izliyoruz” açıklaması

Denizli Organize Sanayi Bölgesi yönetimi, “Hürmüz Krizi” ile ilgili sanayicileri bilgilendiren bir açıklama yaptı. Denizli OSB Yönetimi, krizi yakından takip ettiklerini belirtip, duyduğu endişeyi dile getirdi. ABD ve İsrail’in müdahalesi sonrası İran’ın gemi trafiğine kapattığı Hürmüz Boğazı yakıt krizinin yaşanmasına neden oldu. Dünyada tüketilen petrol kaynaklı yakıtın yüzde 20’sinin geçtiği boğaz, adeta bir yakıt atardamarı gibiydi.
Petrol krizi ile birlikte yaşanan gelişmeler Asya ülkelerinde daha derinden hissediliyor. Denizli OSB yönetimi de Sri Lanka örneğinden yola çıkarak duyduğu endişeyi dile getirdi, “Sri Lanka’daki hazır giyim fabrikalarının yakıt temininde yaşadığı sorunlar nedeniyle üretimi kısmaya başlaması, artık yalnızca yerel bir gelişim olarak değerlendirilemez” dedi.

“ENERJİYE BAĞIMLI SEKTÖRLER DE ETKİLENDİ”
Yönetim açıklamasında gelişmeleri şöyle değerlendirdi:
Bugün yaşanan tablo, Hürmüz Boğazı çevresindeki jeopolitik gerilimin Asya tedarik zincirlerine ne kadar hızlı ve derin biçimde yansıdığını gösteriyor. Dünyadaki petrol ve LNG akışının yaklaşık yüzde 20’sinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği düşünüldüğünde, bu hattaki aksamanın yalnızca enerji piyasalarını değil, enerji yoğun biçimde bağlı sektörleri de doğrudan etkilediği açıktır.

KISITLAYICI ÖNLEMLER ALINIYOR
Ham petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkması, navlun ve LNG fiyatlarında sert artışların görülmesi ve Asya genelinde hükümetlerin enerji kullanımını kısıtlayıcı önlemler almaya başlaması, bu etkinin boyutunu daha da görünür hale getirmiştir.
Bölgede birçok ülke enerji tasarrufu ve yakıt yönetimi amacıyla olağanüstü tedbirler uygulamaya koymaktadır. Sri Lanka’da haftada dört günlük çalışma düzeni gündeme gelirken, araç başına haftalık benzin kotası uygulanmaktadır.

ASYA’DA DURUM KÖTÜ
Vietnam’da dizel tüketimini azaltmak amacıyla uzaktan çalışma teşvik edilmekte, ülkedeki petrol stoklarının 20 günün altına gerilediği ifade edilmektedir. Pakistan’da yine dört günlük çalışma haftası, yakıt kotaları ve enerji tasarrufu için üniversitelerin kapatılması gibi önlemler dikkat çekmektedir. Bangladeş’te ise sanayi genelinde yakıt sınırlamaları ve enerji kullanımına yönelik kısıtlamalar öne çıkmaktadır.

“NAKLİYE GİDERLERİ ÇOK ARTTI”
Hazır giyim ve tekstil sektörü açısından bakıldığında, ortaya çıkan riskin çok daha somut ve operasyonel olduğu görülmektedir. Sri Lanka’da gemilerin Ümit Burnu üzerinden yeniden yönlendirilmesi, teslimat sürelerine 10 ila 14 gün eklemekte ve navlun maliyetlerini yaklaşık yüzde 15 artırmaktadır.
Ülkede ihracatın zaten düşüş eğiliminde olması, bu baskının üretici üzerinde daha da ağır hissedileceğine işaret etmektedir. Bangladeş’te üreticiler, artan girdi maliyetlerini büyük ölçüde kendi bilançolarında taşımak zorunda kalmaktadır; çünkü alıcılar sözleşme fiyatlarını henüz aynı hızda revize etmemektedir.

HAZIR GİYİMDEKİ HASSAS DENGE…
Vietnam’da ham petrol ithalatının önemli kısmının Kuveyt kaynaklı olması ve Hürmüz hattındaki aksamanın bu akışı zorlaştırması, dizel yetersizliğini doğrudan fabrika operasyonlarına taşımaktadır.
Çin’de hammadde ve mamul sevkiyatlarının alternatif rotalara kaydırılması, transit süreleri ile sigorta maliyetlerini genel olarak yükseltmektedir. Güney Kore’de ise bazı tekstil fabrikalarının üretimlerini normal kapasitenin yüzde 20-30’u seviyesine kadar düşürdüğü görülmektedir.
Bu gelişmeler, hazır giyim sektöründe maliyet, termin ve tedarik güvenliği arasındaki hassas dengenin yeniden düşünülmesini zorunlu kılmaktadır.

YENİ KURALLAR GETİRİLMELİ
Jeopolitiği kontrol etmek mümkün değildir; ancak şirketlerin bu tür şoklara karşı hazırlık kapasitesini artırması mümkündür. Bu nedenle üretim ortaklarıyla enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi yeniden değerlendirilmelidir.
Lojistikte alternatif güzergahlar, kriz derinleşmeden önce proaktif biçimde masaya yatırılmalıdır. Aynı şekilde, piyasa koşullarının sert biçimde değiştiği dönemlerde maliyet yükünün tedarikçi ile alıcı arasında nasıl paylaşılacağı daha açık ve gerçekçi biçimde konuşulmalıdır.
Yakın coğrafyadan tedarik seçenekleri ile hammaddede daha erken bağlantı ve taahhüt modelleri de bu dönemde ciddi şekilde ele alınması gereken başlıklar arasında yer almaktadır.

“YAPISAL BİR RİSK”
Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı kaynaklı enerji şoku yalnızca petrol ve gaz fiyatlarında yaşanan bir dalgalanma değil, Asya’daki tekstil ve hazır giyim üretim ekosisteminin tamamını etkileyen yapısal bir risk olarak görülmelidir.

Bugün yaşanan üretim kesintileri, uzayan sevkiyat süreleri, yükselen sigorta ve navlun giderleri ile bozulan maliyet dengeleri, markalar ve üreticiler için yeni bir dayanıklılık çerçevesi kurulmasını zorunlu hale getirmektedir.
Önümüzdeki dönemde rekabet avantajı, yalnızca düşük maliyetli üretimden değil; enerji erişimi güçlü, lojistiği esnek ve tedarik ilişkileri daha şeffaf kurgulanmış yapılardan gelecektir.